Φανουρόπιτα

Η φανουρόπιτα είναι μια νηστίσιμη πίτα που φτιάχνεται στην μνήμη του Αγίου Φανουρίου την ημέρα της γιορτής του (27/08) αλλά και άλλες ημέρες, την πηγαίνουμε στην εκκλησία κι αφού ο ιερέας διαβάσει την ειδική ευχή, κόβεται και προσφέρεται στους πιστούς ως ευλογία.
Σε αυτή τη δημοσίευση δείτε: συνταγές για φανουρόπιτα, το μαρτύριο του αγίου Φανουρίου, τη λαϊκή παράδοση σχετικά με τη μητέρα του, το απολυτίκιό του και την ευχή που διαβάζει ο ιερέας όταν πηγαίνουμε τη φανουρόπιτα στην εκκλησία.

Φανουρόπιτα 1 (της Σπεράντζας Βρανά)

Εκτέλεση-φωτογραφία: Ιωάννα

Συνταγή: Σπεράντζα Βρανά

Τι χρειαζόμαστε:

  • 1 φαρίνα κόκκινη
  • 1 κούπα νερό
  • 1 κούπα ζάχαρι
  • 1/2 κούπα λάδι
  • 2 κουταλ.του γλυκού μπαίικιν
  • χυμό από 1 πορτοκάλι και το ξύσμα του
  • 1/2 πιάτο βαθύ καρυδόψυχα και σταφίδες
  • κανέλλα από πάνω στο χυλό πριν μπει στο φούρνο

Πως το κάνουμε:

  1. Σε μια λεκανίτσα ανακατεύουμε καλά όλα τα υλικά. Τα καρύδια και τις σταφίδες τις προσθέτουμε στο τέλος.
  2. Ψήνουμε στους 150 βαθμούς περίπου 1 ώρα.
Καλή επιτυχία.



Ποιος είναι ο άγιος Φανούριος;

Ο άγιος Φανούριος είναι «Ἄγνωστος στοὺς ἀρχαίους Συναξαριστές.

Ἔγινε γνωστὸς ἀπὸ τυχαῖα εὕρεση τῆς εἰκόνος του τὸν 14ο αἰώνα στὴν Ρόδο, ὅταν ἔσκαβαν παλιὰ σπίτια στὸ νότιο μέρος τοῦ παλιοῦ τείχους [για να επισκευαστεί το τείχος από τους τότε εξουσιαστές του νησιού Αγαρηνούς, που το είχαν γκρεμίσει στον πόλεμο λίγα χρόνια πριν]. Ἐκεῖ βρέθηκε ἀρχαῖος ναὸς μὲ πολλὲς κατεστραμμένες εἰκόνες καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἡ καλὰ διατηρημένη εἰκόνα ἐπὶ τῆς ὁποίας ὁ τότε μητροπολίτης Ρόδου Νεῖλος ὁ Β’ ὁ Διασπωρινὸς (1355 – 1369) διάβασε τὸ ὄνομα τοῦ Ἁγίου «ὁ ἅγιος Φανῶ». Ὁ Ἅγιος παριστανόταν σὰν νεαρὸς στρατιώτης, κρατώντας στὸ δεξιό του χέρι σταυρό, πάνω στὸν ὁποῖο ἦταν λαμπάδα ἀναμμένη, γύρω δὲ ἀπὸ τὴν εἰκόνα τὰ 12 μαρτύριά του.

Τὸν ἀρχαῖο αὐτὸ ναὸ ἀνοικοδόμησε ὁ Νεῖλος καὶ τὸν ἀφιέρωσε στὸ ὄνομα τοῦ Ἁγίου Φανουρίου, ποὺ ὅπως φαίνεται συνέταξε καὶ τὴν Ἀκολουθία του.
(Ἡ ἀναφορὰ στὸ Νέο Λειμωνάριο ὅτι ἡ εἰκόνα τοῦ Ἁγίου βρέθηκε τὸ 1500, εἶναι λανθασμένη. Διότι ὁ ἐπίσκοπος Ρόδου Νεῖλος ὑπῆρξε τὸν 14ο αἰώνα).

[Πηγή: http://synaxarion.gr/gr/sid/473/sxsaintinfo.aspx]

Το μαρτύριο του αγίου Φανουρίου σύμφωνα με την εικόνα του

Ο α­γιογράφος ολόγυρα της εικόνας ζω­γράφισε σε δώδεκα παραστάσεις τα μαρτύ­ρια, που υπόφερε ο Άγιος.

Οι παραστάσεις αυτές είναι οι ακόλουθες:

Α΄. Ο Άγιος παρουσιάζεται όρθιος μπρο­στά στο Ρωμαίο ανακριτή του και φαίνεται ν’ απολογείται με θάρρος και να υπερασπί­ζει την χριστιανική πίστη του.

Β΄. Οι στρατιώτες εδώ επεμβαίνουν και χτυ­πούν με πέτρες στο κεφάλι και στο στόμα τον Φανούριο, για ν’ αναγκασθεί να υποκύ­ψει και ν’ αρνηθεί τον Κύριο.

Γ΄. Οι στρατιώτες έχουν εξαγριωθεί πια απ’ την επιμονή του Φανουρίου, γι’ αυτό τον έριξαν κάτω και τον χτυπούν τώρα άγρια με ξύλα και ρόπαλα, για να κάμψουν το ακμαίο ηθικό του.

Δ΄. Ο Φανούριος είναι στη φυλακή κι εκεί βασανίζεται με αποτρόπαιο τρόπο. Φαίνε­ται εντελώς γυμνός κι οι στρατιώτες ολόγυ­ρα του ξεσχίζουν τις σάρκες του με αιχμη­ρά σιδερένια εργαλεία. Ο Άγιος υπομένει αγόγγυστα το τρομερό μαρτύριό του.

Ε΄. Ο Φανούριος βρίσκεται και πάλι στη φυ­λακή και προσεύχεται στον θεό, για να τον ενισχύσει ν’ αντέξει μέχρι τέλους τα βασανι­στήρια.

ΣΤ΄. Ο Άγιος παρουσιάζεται και πάλιν μπροστά στον Ρωμαίο ανακριτή για ν’ απο­λογηθεί για τη στάση του. Απ’ την ατάρα­χη έκφραση του προσώπου του φαίνεται, πως ούτε τα βασανιστήρια που υπόφερε, ούτε οι μελλοντικές απειλές του τυράννου του εκλόνισαν την πίστη και έτσι απτόητος περιμένει ακόμη χειρότερα μαρτύρια.

Ζ΄. Οι δήμιοι του Φανουρίου με μανία και σκληρότητα καίουν με αναμμένες λαμπάδες το ολόγυμνο σώμα του, που φαίνεται έτσι η ανυπέρβλητη θυσία του για τον Εσταυ­ρωμένο. Ο Άγιος νικά και πάλιν με την α­δάμαστη θέληση και καρτερία του στον Κύ­ριο.

Η΄. Εδώ οι άγριοι βασανιστές του χρησιμο­ποιούν και μηχανικά μέσα για να φθάσουν στο κορύφωμα του μαρτυρίου του. Έχουν δέσει τον Άγιο πάνω σ’ ένα μάγκανο κι αυ­τό σαν περιστρέφεται, του συντρίβει τα κόκκαλα. Υποφέρει εκείνος αγόγγυστα αλλά στο ωραίο πρόσωπό του είναι ζωγραφισμέ­νη ανέκφραστη αγαλλίαση, γιατί υποφέρει για χάρη του Κυρίου.

Θ΄. Ο Φανούριος ρίπτεται σ’ ένα λάκκο, για να γίνει βορά άγριων θηρίων κι οι δήμιοί του από πάνω παρακολουθούν να δούνε το τέ­λος του. Τα θηρία όμως έχουν κυριολεκτι­κά εξημερωθεί απ’ τη χάρη του Θεού, γι’ αυ­τό τον περιτριγυρίζουν ήσυχα σαν αρνάκια και απολαμβάνουν θαυμάσια τη συντροφιά του.

Ι΄. Οι δήμιοί του δεν ικανοποιούνται απ’ το προηγούμενο αποτέλεσμα κι έτσι τον βγάζουν απ’ τον λάκκο και τον καταπλακώνουν μ’ ένα μεγάλο λίθο, βέβαιοι πια πως θα τον αποτελειώσουν. Τίποτε όμως δεν πετυχαίνουν κι αυτή τη φορά.

ΙΑ΄. Η σκηνή παρουσιάζει τον Άγιο μπρο­στά σε βωμό, όπου οι δήμιοί του τον προτρέπουν να θυσιάσει, βάζοντας στις παλάμες του αναμμένα κάρβουνα. Ο Φανούριος βγαίνει και απ’ αυτή τη δοκιμασία νικητής και αυτό διακρίνεται από ένα διάβολο, που έχει τη μορφή δράκου, που πετά στον αέ­ρα και κλαίει για την αποτυχία του.

ΙΒ΄. Η τελευταία σκηνή είναι το τέλος του μαρτυρίου του, με τον Φανούριο ριγμένο σ’ ένα μεγάλο καμίνι να στέκεται όρθιος πάνω σ’ ένα σκαμνί και να τον περιζώνουν φλό­γες και καπνοί. Ο Άγιος φαίνεται να προ­σεύχεται αδιάκοπα στον Θεό, χωρίς να εκ­φράζει κανένα παράπονο ή γογγυσμό.

[Πηγή: http://www.impantokratoros.gr/A6774D6F.el.aspx]

Η παράδοση σχετικά με τη μητέρα του αγίου Φανουρίου

Η παράδοση που σχηματίστηκε, είναι ότι: η μητέρα του ήταν αμαρτωλή. Ήταν λέει η παράδοση σκληρή, άπονη και αυστηρή με τους φτωχούς και τους συμπεριφερόταν πολύ σκληρά και απάνθρωπα. Μάλιστα για τον αμετανόητο χαρακτήρα της πήγε στην κόλαση. Προσπάθησε να τη σώσει ο γιος της, αλλά η κακία της δεν τον άφησε.

Αυτό είναι ο λόγος που οι νοικοκυρές φτιάχνουν την ημέρα αυτή γλυκόπιτες και αφού τις πάνε στην εκκλησία και ευλογηθούν τις μοιράζουν στη γειτονιά, με τη σύσταση να ευχηθούν να συχωρεθεί η μάνα του Αγίου «Ο Θεός σχωρέστ’; τη μάνα του Αγίου Φανουρίου». Βέβαια ζητούν οι πιστοί να τους φανερώσει ο Άγιος χαμένα αντικείμενα ή να τους φέρει κάτι που επιθυμούν, ή ακόμη έναν καλό γαμπρό στα ανύπανδρα κορίτσια. Βεβαίως προτιμητέο θα ήταν τα κίνητρα και οι εκδηλώσεις να ήταν περισσότερο πνευματικού χαρακτήρα αλλά στο χέρι μας είναι να έχουμε και πνευματική ωφέλεια. Μπορούμε για παράδειγμα να φτιάξουμε εμείς την πίτα και όχι να την αγοράσουμε έτοιμη, να μάθουμε το απολυτίκιο του Αγίου και τον βίο του, να συμμετέχουμε ενεργά στις ακολουθίες που γίνονται προς τιμή του Αγίου και να μην μένουμε μόνο στην προσφορά της φανουρόπιτας.

Άλλωστε ο Άγιος, αυτό είναι που θέλει από εμάς, την ειλικρινή συμμετοχή μας και την προσευχή μας, έτσι ώστε να μεσιτεύει όπως και κάθε Άγιος στον Χριστό, για την σωτηρία της ψυχής μας και αν κάτι θέλουμε οπωσδήποτε να μας φανερώσει, αυτό ας είναι ο σωστός δρόμος που θα μας οδηγήσει στην αιώνια βασιλεία Του.

[Πηγή: http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=3249]

Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.

Ὡς ἄστρον ἀνέτειλας, τῇ Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ, καὶ πάντας κατηύγασας, φανερωθεὶς θαυμαστῶς, Φανούριε ἔνδοξε· ὅθεν τοῖς εὔφημοῦσι, τὴν σὴν ἄθλησιν Μάρτυς, νέμεις τῶν σῶν θαυμάτων, τῆν σωτήριον χάριν, πρεσβεύων τῷ Κυρίῳ, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Κοντάκιον. Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.

Ἱερεῖς διέσωσας, αἰχμαλωσίας ἀθέου, καὶ δεσμὰ συνέθλασας, δυνάμει θείᾳ θεόφρον, ᾔσχυνας, τυρράνων θράση γενναιοφρόνως· ηὔφρανας, Ἀγγέλων τάξεις Μεγαλομάρτυς· διὰ τοῦτό σε τιμῶμεν, θεῖε ὁπλῖτα, Φανούριε ἔνδοξε.

Μεγαλυνάριον.

Χαίροις ὦ Φανούριε Ἀθλητά, ὁ πᾶσι παρέχων, τὰ αἰτήματα συμπαθῶς· χαίροις εὐσεβούντων, ὁ μέγας ἀντιλήπτωρ, καὶ πάσης Ἐκκλησίας, θεῖον ἀγλάϊσμα.

[Πηγή: http://synaxarion.gr/gr/sid/473/sxsaintinfo.aspx]


Ευχή εις πίτταν Αγίου Φανουρίου

Του Κυρίου δεηθώμεν,

Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών, ο θαυμαστός εν τοις Αγίοις σου, ο εισακούων τας δεήσεις και εκπληρών τα προς το συμφέρον αιτήματα ημών, ευλόγησον τον άρτον τούτον τον υπό του δούλου σου (δείνος ή των δούλων σου τούτων) προπαρασκευασθέντα και νυν προσφερόμενον εις ευχαριστίαν και δοξολογίαν ανθρώπων παρά σου, τη μεσιτεία του Αγίου και ενδόξου Μάρτυρος σου Φανουρίου του νεοφανούς και θαυματουργού, απήλαυσαν και εις μνημόσυνον των ευσεβώς τελειωθέντων, και τούτους μεν ανάπαυσον εν τη βασιλεία σου, ημάς δε πάντας εν υγιεία διατήρησον, ποιούντας εν ειρήνη το θέλημα σου και την ευχαριστίαν επί πάσι τοις δωρήμασι σου σοι αναφέροντας. Ειρήνευσον την ζωήν ημών, παράσχου ημίν τα επίγεια και ουράνια αγαθά σου, πρεσβείας της υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου, του Αγίου και ενδόξου Μάρτυρος Φανουρίου και πάντων των Αγίων σου.

[Πηγή: http://chicago.goarch.org/prayers-greek/349347263168.html]

Advertisements
This entry was posted in ΓΛΥΚΑ, ΖΥΜΕΣ, ΛΑΔΕΡΑ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΖΩΗ, ΜΕ ΞΗΡΟΥΣ ΚΑΡΠΟΥΣ, ΠΙΤΕΣ, ΥΓΙΕΙΝΑ, ΦΟΥΡΝΟΥ and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

7 Responses to Φανουρόπιτα

  1. Ο/Η noumerookto λέει:

    Η φανουρόπιτα είναι ένα μη ορθόδοξο έθιμο.Λαϊκό ίσως.
    Το ορθόδοξο είναι η προσφορά άρτων.
    Δεν υπάρχει ειδική ευχή της εκκλησίας για τη φανουρόπιτα.(Στο ευχολόγιο ιερέως)
    Για τη ζωή του αγίου οι μόνες πληροφορίες ήταν όσες αποτυπώνονται στην εικόνα.
    Αυτές οι παραδόσεις περί αμαρτωλότητας της μητέρας του είναι παντελώς αβάσιμες.
    Δεν είναι κακό να γίνεται μια προσφορά προς τον άγιο φυσικά.
    Το κακό είναι ότι γύρω της έχει στηθεί χορός παραλογισμών
    που ουδεμία σχέση έχουν με το ορθόδοξο πνεύμα δυστυχώς.

  2. Ο/Η nisteia λέει:

    Αγαπητέ noumerookto, απ’ ότι ξέρουμε υπάρχει ευχή για τη φανουρόπιτα στο ευχολόγιο, όχι μόνο επειδή το λέει το άρθρο αλλά επειδή έχουμε δει ιερείς να τη διαβάζουν…
    Το άρθρο κάνει σαφή διάκριση μεταξύ παράδοσης και πληροφοριών, που όπως λες είναι όσες αποτυπώνονται στην εικόνα. Όμως, επειδή δεν έχουμε στοιχεία, δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά ούτε ότι οι παραδόσεις για τη μητέρα του είναι αβάσιμες. Μπορούμε σίγουρα να πούμε ότι δεν έχουμε γραπτά στοιχεία που να τις επιβεβαιώνουν.
    Με τους παραλογισμούς ασφαλώς κανείς δεν συμφωνεί, πιστεύουμε πάντως ότι ο άγιος δείχνει κατανόηση. 🙂

  3. Ο/Η Θ. Ρηγινιώτης λέει:

    Η ιστορία για την αμαρτωλή μητέρα του απ’ όσο ξέρω κι εγώ είναι λαϊκός θρύλος (ΔΕΝ αποκλείεται να προέρχεται από αποκάλυψη σε κάποια αγιασμένη ψυχή, αλλά δεν είναι γνωστή η αρχική προέλευση, οπότε δε μπορεί να γίνει δεκτό ως αλήθεια – τουλάχιστον όχι με βεβαιότητα!).
    Αν όμως η βασιλόπιτα είναι χριστιανικό έθιμο, αν το χριστόψωμο είναι επίσης, γιατί όχι και η φανουρόπιτα;
    Υπόψιν ότι η βασιλόπιτα πιθανότατα προέρχεται από την πίτα των σατουρναλίων και να είναι μύθος το περιστατικό με τον άγ. Βασίλειο και τα πιτάκια με τα χρυσαφικά… Και τι έγινε;
    Εδώ, στην Κρήτη, που έχουμε πολύ μεγάλα προσκυνήματα ναούς του αγ. Φανουρίου, έχω ακούσει ιερέα να ευλογεί τις (αμέτρητες) φανουρόπιτες με ειδική ευχή, όπου λέει «ευλόγησον τους πλακούντας τούτους». Στην Κρήτη μαζεύονται εκατοντάδες φανουρόπιτες στους ναούς του αγίου όταν εορτάζει η χάρη του! Προσωπικά, δε μπορώ να δεχτώ ότι το έθιμο είναι απορριπτέο – όταν ευλογούνται όλες αυτές οι φανουρόπιτες στην εκκλησία!… Σε ΟΛΕΣ τις εκκλησίες του αγίου, όχι σε ένα χωριό μόνο π.χ.
    Ακόμη κι αν ξεκίνησε λοιπόν από αλλού, έγινε χριστιανικό. Αυτό που ίσως δεν είναι σωστό, είναι να μακαρίζουμε τη μητέρα (και την αδελφή) του αγίου. Αλλά και γιατί να είναι λάθος; Κάποια μάνα είχε κι εκείνος. Ας είναι αναπαυμένη η ψυχή της έτσι κι αλλιώς.

  4. Ο/Η Άγνωστος Χ λέει:

    Από βιβλιοκρισία ενός ευχολογίου που εκδόθηκε σε τρία τεύχη στα χρόνια 1971-1975 προκύπτει ότι δεν υπήρχε ΤΟΤΕ ευχή ειδική για την φανουρόπιτα.

    Απ’ ότι βλέπω όμως από την βιβλιοκρισία, ένα τέτοιο ευχολόγιο γίνεται ευπρόσδεκτο και μάλιστα έχουν πάρει έγκριση από την ιερά Σύνοδο και τα τρία τεύχη του ευχολογίου αυτού, το οποίο περιέχει ΚΑΙ ευχή για τη φανουρόπιτα.

    Νομίζω ότι στο διαδίκτυο είδα να αναφέρεται χρήση του.
    Επίσης, η ΘΗΕ γράφει:

    «Ό Άγιος Φανούριος κατά τάς λαΐκάς δοξασίας «φανερώνει τά χαμένα ζώα ή πράγματα καί’ τήν τύχην». Αί γυναίκες κατασκευάζουν είς αύτόν πίτταν διά τήν ψυχήν της άμαρτωλής μητρός του. Ούτως είς τήν λαϊκήν πίστιν επέχει θέσιν μάντεως, «πού φανερώνει τά μέλλοντα νά συμβοϋν»».

  5. Παράθεμα: Ο Άγιος Φανούριος: ο βίος του- η εύρεση της εικόνας του-το έθιμο και η ευχή της φανουρόπιτας « Αντέχουμε…

  6. Παράθεμα: Ο Άγιος Φανούριος: ο βίος του- η εύρεση της εικόνας του-το έθιμο και η ευχή της φανουρόπιτας | Αντέχουμε...

  7. Παράθεμα: Ο Άγιος Φανούριος: ο βίος του- η εύρεση της εικόνας του-το έθιμο και η ευχή της φανουρόπιτας | Αντέχουμε...

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s